KỶ NIỆM 300 NĂM NGÀY SINH DANH NHÂN VĂN HÓA LÊ QUÝ ĐÔN (1726 - 2026): TÔN VINH MỘT TRÍ TUỆ KIỆT XUẤT

Ngày 31/10/2025, UNESCO đã thông qua Nghị quyết vinh danh và cùng tham gia kỷ niệm 300 năm ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (2/8/1726 - 2/8/2026), khẳng định sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với những đóng góp nổi bật của ông trong lĩnh vực văn hóa, khoa học và giáo dục, đồng thời tôn vinh những giá trị đặc sắc của nền văn hiến Việt Nam.

Một trí tuệ lớn của dân tộc, một nhân cách lớn của thời đại

Lịch sử dân tộc Việt Nam ghi dấu nhiều bậc hiền tài đã làm rạng danh non sông bằng tài năng và những cống hiến to lớn. Tuy nhiên, rất ít người được hậu thế tôn vinh như biểu tượng của một trí tuệ bách khoa. Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn là một trong những nhân vật tiêu biểu như vậy.

Ông sinh năm 1726 tại làng Diên Hà, huyện Diên Hà, trấn Sơn Nam Hạ (nay thuộc xã Lê Quý Đôn, tỉnh Hưng Yên). Ngay từ nhỏ, ông đã nổi tiếng thông minh, hiếu học; đỗ Bảng nhãn khi mới 27 tuổi và dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp học tập, nghiên cứu, biên soạn nhiều công trình có giá trị trên nhiều lĩnh vực, đóng góp quan trọng vào kho tàng tri thức của dân tộc.

Điều làm nên tầm vóc của Lê Quý Đôn không chỉ nằm ở vốn tri thức uyên thâm mà còn ở tư duy khoa học sắc bén và quan niệm học để phụng sự đất nước. Trong các công trình nghiên cứu, ông luôn tiếp cận vấn đề một cách toàn diện, nghiên cứu lịch sử gắn với địa lý, khảo cứu văn hóa đi đôi với kinh tế, nông nghiệp và đời sống Nhân dân. Đối với ông, tri thức không chỉ nhằm tích lũy hiểu biết mà phải phục vụ thực tiễn, góp phần giúp nước, giúp dân.

Không chỉ là một nhà bác học lớn, Lê Quý Đôn còn được hậu thế kính trọng bởi nhân cách của một trí thức luôn đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên lợi ích cá nhân. Trong suốt quá trình làm quan, ông nổi tiếng thanh liêm, chính trực, trọng dụng hiền tài và luôn đề cao tinh thần học đi đôi với hành.

Ba trăm năm đã trôi qua, dù bối cảnh lịch sử và xã hội có nhiều thay đổi, nhưng những giá trị mà Lê Quý Đôn theo đuổi – tinh thần học tập suốt đời, ý chí tự rèn luyện và trách nhiệm cống hiến cho đất nước bằng tri thức – vẫn giữ nguyên ý nghĩa, tiếp tục truyền cảm hứng cho các thế hệ hôm nay.

Việc gìn giữ và phát huy di sản của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn không chỉ thể hiện lòng tri ân đối với một bậc hiền tài của dân tộc, mà còn là trách nhiệm tiếp nối và lan tỏa những giá trị của tri thức, tinh thần hiếu học cùng khát vọng cống hiến. Đó cũng là cách để thế hệ sau tiếp tục bảo tồn, phát huy và lan tỏa những giá trị bền vững của một trí tuệ lớn trong dòng chảy văn hóa Việt Nam.